سکته مغزی نوعی اختلال نورولوژیک ناگهانی است که به علت گرفتگی عروق مغز رخ می‌دهد و به دنبال آن خون‌رسانی به ناحیه‌ای از مغز مختل شده و آن ناحیه دچار سکته مغزی می‌شود.

علائم سکته مغزی

سکته مغزی معمولا ناگهان اتفاق می‌افتد. در حقیقت با وقوع شرایط غیرمترقبه‌ای اعم از میگرن، تشنج و یا تومور مغزی می‌توان دریافت که سکته مغزی اتفاق افتاده است. این مشکل هر بیماری را به گونه‌ای متفاوت تحت تاثیر قرار می‌دهد. با این حال، روشی آسان و سریع برای تشخیص این اختلال نورولوژیک وجود دارد که در ادامه به آن‌ می‌پردازیم. به محض تردید سوالات ذیل را یادآوری کرده و از آن‌ها بپرسید:

صورت : صورتشان را بررسی کنید. آیا دهانشان کج شده است؟

دست‌ها : آیا می‌توانند دستانشان را همزمان بلند کنند؟

صحبت کردن : آیا دچار لکنت شده‌اند؟ آیا حرف‌های شما را متوجه می‌شوند؟

زمان : زمان در تشخیص سکته مغزی بسیار حیاتی است. اگر با هریک از این علائم مشکوک مواجه شدید، سریع با اورژانس تماس بگیرید.

 

Act FAST

از دیگر علائم این اختلال باید به موارد زیر اشاره نمود:

  • از دست دادن بینایی یک چشم، از دست دادن نیمی از بینایی در یک یا دو چشم
  • سرگیجه ناگهانی یا از دست دادن تعادل
  • سردرد شدید ناگهانی بی‌دلیل
  • خواب آلودگی یا از دست دادن هوشیاری

 

جدول خطر ابتلا به سکته مغزی

 

دستورالعمل: امتیاز هر خط را در نظر گرفته و سپس کل نمرات را جمع ببندید. نمره پائین‌تر بهتر و نمره بالاتر نشانگر خطر بیشتر ابتلا به سکته مغزی است.

 

 

 

 

stroke

4-0 : ریسک بسیار کم

۹-۵ : خطر متوسط

۱۳-۱۰ : خطر بالا

۱۴+ : خطر بسیار بالا

این فقط یک راهنماست اما می‌تواند شما را در امر ابتلا به سکته مغزی کمک کند.

انواع سکته مغزی

در ادامه انواع سکته مغزی آمده است:

۱- سکته مغزی ایسکمیک:

اگر سرخرگی که خون را به مغز می‌رساند، بسته شود، این نوع سکته‌ی مغزی رخ می‌دهد. علل متعددی باعث بسته شدن رگ خونی می‌شوند، مثلا رسوب چربی‌ها در شریان‌ها (آترواسکلروز) باعث تشکیل لخته خونی می‌شود. گاهی اوقات، در اثر بی‌نظمی ضربان قلب، یک لخته خونی در قلب ایجاد می‌شود. سپس این لخته خونی به جای دیگری از بدن می‌رود که در آنجا سرخرگ رساننده خون به مغز را می‌بندد. سکته مغزی ایسکمیک یکی از خطرناک ترین انواع سکته مغزی است.

 ۲- سکته مغزی هموراژیک :

وقتی یک رگ خونی در مغز پاره شود و باعث خونریزی در مغز شود، این نوع سکته رخ می‌دهد که آن هم دلایل متعددی دارد.

۳- حمله ایسکمیک گذرا:

در واقع یک سکته‌‌ی مغزی ناقص است که در اثر گرفتگی رگ خونی رخ می‌دهد. اگرچه حمله ایسکمی گذرا باعث آسیب دائمی مغز نمی‌شود، ولی باعث بروز علائم سکته مغزی می‌شود که چند دقیقه و یا حتی چند ساعت طول می‌کشند. شما به عنوان علامت سکته‌ی مغزی نباید از این حالت چشم پوشی کنید.

درمان فوری سکته مغزی ایسکمیک

در حال حاضر، دو درمان فوری برای سکته مغزی ایسکمیک وجود دارد: داروهای حلال لخته خون و درمان اندوواسکولار (بازیابی لخته خون). هردوی این درمان‌ها باید در عرض چند ساعت به فاصله کم از بروز علائم انجام گیرند.

داروهای حلال لخته خون (آلتپاز که تحت عنوان tPA نیز شناخته می‌شود):

  • درمان با هدف محلول کردن لخته خون انجام می‌پذیرد.
  • فقط برای بیماران منتخب مناسب است: می‌توان آن را تا ۴.۵ ساعت پس از شروع علائم سکته مغزی انجام داد. برخی از بیماران به دلیل عدم توجه به ساعات معمولا از این درمان محروم می‌شوند.
  • برای بیماران با خطر بالای خونریزی انجام نمی‌گیرد.
  • به طور کلی برای درمان بارداران استفاده نمی‌گردد.
  • برای لخته‌های بزرگ که مسدودکننده عروق اصلی هستند، اثربخشی محدود دارد.
  • درمان آلتپاز خطر ابتلا به خونریزی را افزایش می‌دهد. گاهی اوقات ممکن است زندگی فرد بیمار را تهدید کند.

بازیابی لخته خون اندوواسکولار (یا ترومبکتومی مکانیکی):

  • این یک روش جراحی است که توسط کاتتر وارد شریانی در کشاله ران می‌شود. شیوه این جراحی درست مانند آنژیوگرافی عروق کرنر و یا استنت می‌باشد.
  • این جراحی مناسب بیماران دارای لخته‌های خون بزرگ در شریان‌های ضخیم می‌باشد. علائم بیماری در این بیماران شدیدتر و پیشرفته‌تر است.
  • در این روش بیهوشی موضعی با آرامبخش و بیهوشی عمومی بسته به شرایط فرد انجام می‌پذیرد.
  • کاتتر از طریق شریان‌های بزرگ وارد مغز شده و یک دستگاه برای گیر انداختن و بازیابی لخته خون تلاش می‌کند. این درمان در ۸۰ تا ۸۵ درصد موارد موفقیت آمیز می‌باشد.
  • این روش درمانی بسیار ظریف و پیچیده است و عوارض جانبی آن اعم از ایجاد حفره در رگ مغز و یا سکته دیگر تنها در ۵ درصد از افراد ممکن است رخ بدهد.
  • مدت بهبودی بیمار وابسته به میزان آسیب به طور متوسط از یک تا ۳ ماه متغیر است.

لازم به ذکر است این روش موثر درمان از سال ۲۰۱۵ انجام پذیرفته و هنوز در تمام مراکز درمانی انجام نمی‌پذیرد.

درمان سکته مغزی ایسمکیک – پیشگیری از سکته دیگر

افراد مبتلا به سکته مغزی یا TIA در معرض خطر ابتلا به سکته مغزی ثانویه هستند. بنابراین، نظارت دقیق و پیشگیرانه (تغییرات شیوه زندگی و داروها) خطر ابتلا به سکته ثانویه را به طور چشمگیری کاهش می‌دهد.

داروهای رقیق‌کننده خون بر دو نوع می‌باشند:

  • داروهای ضدانعقادی نوع ۱ – آسپرین یا کلوپیدوگرل، گاهی اوقات دی‌پیریدامول در ترکیب با آسپرین تجویز می‌گردد.
  • داروهای ضدانعقادی نوع ۲ – وارفارین یا داروهای ضدانعقادی خوراکی مانند آپیکسابان، دابیگاتران و ریواروکسابان
  • داروهای کاهش فشار خون: کاهش فشار خون باعث کاهش خطر سکته مغزی می‌شود.
  • قرص‌های کاهش کلسترول خطر سکته ثانویه را کاهش می‌دهد.
  • قرص‌های کاهش قند خون برای کنترل قند خون و کاهش خطر سکته ثانویه مناسب می‌باشند.
  • مصرف کلیه داروها به طور منظم و تحت نظارت پزشک لازم و ضروری است.
  • جراحی کاروتید / استنت گذاری: یکی از ده بیمار دارای شریانی باریک در جلوی یک طرف گردن هستند که جریان خون به مغز را محدود می‌کند. این جراحی برای باز کردن شریان و قرار دادن استنت به منزله افزایش جریان خون می‌باشد.

تغییرات شیوه زندگی:

  • رژیم مدیترانه‌ای: مصرف زیاد فیبر، میوه، سبزیجات، آجیل و چربی‌های سالم مانند روغن زیتون و کانولا
  • اجتناب از مصرف دخانیات
  • ورزش منظم

آزمایشات عمومی پس از TIA یا سکته مغزی:

برخی آزمایشات برای تعیین ماهیت، موقعیت دقیق و میزان آسیب مغزی انجام می‌گیرند. از این آزمایشات باید به اسکن مغز یا ام‌آرآی اشاره نمود. بعدها آزمایشات دیگری برای بررسی علل احتمالی سکته مغزی انجام می‌گیرد. سونوگرافی فراصوتی داپلر، آنژیوگرافی توموگرافی کامپیوتری از این آزمایشات به شمار می‌روند.

درمان فوری سکته هموراژیک

سکته ناشی از خونریزی مغزی (سکته هموراژیک) در ساعات اولیه توسط کنترل متمرکز فشار خون در واحدهای تخصصی سکته مغزی و یا تحت مراقبت‌های شدید درمان می‌شود.

اگر خون بیمار رقیق باشد، برخی داروها که دارای آثار معکوس هستند تجویز می‌گردد. در بعضی موارد، عجمل جراحی به منزله تخلیه خون و یا کاهش تورم انجام می‌گیرد.

خونریزی زیر عنکبوتیه معمولا ناشی از پارگی آنوریسم می‌باشد. بازسازی عروق با جراحی باز یا از طریق کاتتر و فنر انجام می‌گیرد.

پیشگیری از سکته هموراژیک ثانویه

معاینه منظم پزشکی:

  • نظارت منظم بر فشار خون به پیشگیری از این سکته کمک می‌کند.

تغییرات در شیوه زندگی:

  • اجتناب از مصرف دخانیات
  • اجتناب از مصرف الکل
  • پیروی از رژیم سالم کم چرب، کم نمک و حاوی فیبر بالا
  • تمرین هوازی منظم (پیاده روی، دوچرخه سواری، دویدن و شنا)

توانبخشی:

بازیابی پس از سکته مغزی ممکن است به طول بیانجامد و این مدت زمان وابسته به شرایط بیمار متفاوت است. این در حالی است که چگونگی جبران خسارات ناشی از سکته مغزی چندان مشخص نیست. توانبخشی چند روز پس از سکته مغزی در بیمارستان شروع شده و ممکن است دو تا سه روز پس از آن انجام گیرد. منتها پس از ترخیص توسط بیمار ادامه می‌یابد.

گزینه‌های توانبخشی بسته به شدت اثر سکته مغزی عبارتند از:

  • واحد توانبخشی در بیمارستان
  • بیمارستان توانبخشی
  • درمان خانگی
  • درمان سرپایی در خانه
  • مراجعه به یک مرکز مراقبت و درمان درازمدت تحت مراقبت پرستاری ماهر

در هریک از این اماکن، متخصصان امر مربوطه شامل موارد ذیل هستند:

  • فیزیوتراپیست‌ها: برای کمک به حرکت و افزایش کارکرد روزانه در جامعه
  • درمانگران: کمک به عملکرد روزانه به خصوص عملکرد دست، برخی از انواع مشکلات بصری و تفکری
  • گفتاردرمان‌ها: آموزش ارتباط و بلعیدن
  • عصب شناسان: کمک به تفکر شناختی و تعاملات اجتماعی
  • روانشناسان: کمک به مشکلات روحی

 

برای اطلاعات بیشتر می توانید به مقاله تغییرات عاطفی و شخصیتی بعد از سکته مغزی مراجعه کنید. همچنین در مقاله جلوگیری از تکرار سکته مغزی میتوانید با برخی اقدامات پیشگیرانه برای وقوع سکته ثانویه آشنا شوید.

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *